Γιατί οι Έλληνες δεν πάνε διακοπές στην Ελλάδα;

 Το Τουριστικό Προϊόν ως "Διεθνώς Εμπορεύσιμο Αγαθό"

Το βασικότερο οικονομικό παράδοξο του τουρισμού είναι ότι, ενώ παράγεται και καταναλώνεται εντός των συνόρων, τιμολογείται ως εξαγώγιμο αγαθό. Η Ελλάδα είναι μια ανοιχτή αγορά στην οποία ο Έλληνας μισθωτός (με μέσο/διάμεσο μισθό σημαντικά χαμηλότερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου) ανταγωνίζεται ευθέως για το ίδιο δωμάτιο και την ίδια ξαπλώστρα με τον Γερμανό, τον Αμερικανό ή τον Βρετανό τουρίστα, οι οποίοι διαθέτουν πολλαπλάσια αγοραστική δύναμη. Δεδομένου ότι η προσφορά (δωμάτια, υποδομές) είναι βραχυχρόνια ανελαστική κατά την περίοδο αιχμής, η ραγδαία αύξηση της εξωτερικής ζήτησης πιέζει την τιμή ισορροπίας προς τα πάνω, σε επίπεδα που εκκαθαρίζουν την αγορά με βάση τα ξένα εισοδήματα, εκτοπίζοντας (crowding out) την εγχώρια ζήτηση.

Στασιμότητα Πραγματικού Εισοδήματος και Σωρευμένος Πληθωρισμός

Ενώ ονομαστικά οι μισθοί στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα έχει πληγεί βάναυσα από τον σωρευτικό πληθωρισμό των τελευταίων ετών, ειδικά σε είδη ανελαστικής ζήτησης (τρόφιμα, ενέργεια, στέγαση). Όταν το 70-80% του εισοδήματος ενός νοικοκυριού δαπανάται σε βασικές ανάγκες, το διαθέσιμο υπόλοιπο για αγαθά ελαστικής ζήτησης ή πολυτελείας (όπως οι διακοπές) συρρικνώνεται δραματικά. Η Οριακή Ροπή για Κατανάλωση (Marginal Propensity to Consume) τουριστικών υπηρεσιών μειώνεται κατακόρυφα.

Οικονομία Πλατφόρμας (Airbnb) & Ποιοτική Αναβάθμιση Προσφοράς

• Οικονομία Διαμοιρασμού: Η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) μείωσε το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα, αυξάνοντας γενικά τα ενοίκια (κόστος ζωής), ενώ ταυτόχρονα ανέβασε τη βάση εκκίνησης των τιμών για τα τουριστικά καταλύματα.

• Αναβάθμιση Προϊόντος: Επενδυτικά, παρατηρείται μαζική στροφή από τα καταλύματα 2-3 αστέρων (που παραδοσιακά στόχευαν στον Έλληνα) σε boutique ξενοδοχεία 4-5 αστέρων (high-yield tourism). Η προσφορά "φθηνών" επιλογών μειώνεται διαρκώς, μετατοπίζοντας τη μέση καμπύλη κόστους των διακοπών προς τα πάνω.

Ουσιαστικά, βιώνουμε μια μορφή "Τουριστικού Gentrification". Η αγορά εκκαθαρίζεται σε υψηλότερο σημείο ισορροπίας (υψηλότερη τιμή, μεγαλύτερη ποσότητα/ποιότητα), όπου ο Έλληνας καταναλωτής, αδυνατώντας να ανταποκριθεί στη νέα τιμή ισορροπίας, απλώς "εκτοπίζεται" (crowded out) από τον ξένο καταναλωτή με την υψηλότερη καμπύλη ζήτησης.

Πάνος Γιακουμίδης, Οικονομολόγος - υπ. κάτοχος MBA